രമേഷ് പെരുമ്പിലാവ്

ചില പുസ്തകങ്ങൾ വായനയുടെ ആനന്ദത്തിനുവേണ്ടിയാണ് ജനിക്കുന്നത്. ചിലത് ചരിത്രത്തെ രേഖപ്പെടുത്താൻ. എന്നാൽ ചില പുസ്തകങ്ങൾ ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ മനസ്സാക്ഷിയെ ഉണർത്താനാണ് എഴുതപ്പെടുന്നത്. കേരളത്തിൽ നിതിൻ രാജ് എന്ന യുവാവ് നേരിട്ട ജാതീയ അപമാനവും അതിനെത്തുടർന്നുണ്ടായ ആത്മഹത്യയും ഒരു വ്യക്തിയുടെ മാത്രം ദുരന്തമല്ല. അത് നമ്മുടെ സമൂഹത്തിന്റെ കണ്ണാടിയാണ്. ഒരു മനുഷ്യനെ ജീവൻ അവസാനിപ്പിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിൽ അപമാനിക്കുകയും ഒറ്റപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് നിയമപരമായി ആത്മഹത്യയായാലും ധാർമ്മികമായി അത് സമൂഹം പങ്കാളിയായ ഒരു കൊലപാതകമാണ്.

ഇന്ത്യയുടെ സമീപകാല ചരിത്രം ഇത്തരം വേദനാജനകമായ സംഭവങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതാണ്. ഹൈദരാബാദ് സർവകലാശാലാ വിദ്യാർത്ഥിയായ രോഹിത് വെമുലയുടെ മരണം രാജ്യത്തിന്റെ മനസ്സാക്ഷിയെ പിടിച്ചുകുലുക്കിയ സംഭവമായിരുന്നു. ജാതീയ വിവേചനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ദേശീയ സംവാദത്തിന് അത് വഴിവെച്ചു. അതുപോലെ അന്തർജാതി വിവാഹങ്ങളുടെ പേരിൽ നടക്കുന്ന ദുരഭിമാനക്കൊലകൾ, ദളിത് യുവാക്കളും യുവതികളും നേരിടുന്ന അതിക്രമങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും തൊഴിലിടങ്ങളിലും ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്ന വിവേചനങ്ങൾ, ഇവയെല്ലാം ജാതിവ്യവസ്ഥ വെറും ഭൂതകാലത്തിന്റെ അവശിഷ്ടമല്ലെന്നും അത് ഇന്നും മനുഷ്യജീവിതങ്ങളെ മുറിവേൽപ്പിക്കുന്ന യാഥാർഥ്യമാണെന്നും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. 

ഇത് ഇന്ത്യയുടെ മാത്രം കഥയുമല്ല. ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വംശത്തിന്റെയും നിറത്തിന്റെയും മതത്തിന്റെയും ജന്മത്തിന്റെയും പേരിൽ മനുഷ്യർ ഇന്നും അപമാനിക്കപ്പെടുകയും കൊല്ലപ്പെടുകയും ആത്മഹത്യയിലേക്ക് തള്ളിവിടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. അമേരിക്കയിൽ ജോർജ് ഫ്ലോയ്ഡിന്റെ മരണം ലോകമനസ്സാക്ഷിയെ നടുക്കിയതുപോലെ, ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലെയും വർഗീയ അതിക്രമങ്ങൾ മനുഷ്യസമത്വത്തിനായുള്ള പോരാട്ടം ഇനിയും അവസാനിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് നമ്മെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധതയുള്ള ഒരു പറ്റം മനുഷ്യർ അവരുടെ ശബ്ദങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുചേർത്ത്  അനീതിക്കെതിരായ സാക്ഷ്യമായി ഒരു പുസ്തകത്തിൽ ഒന്നിക്കുന്നത്. രാധിക വെമുല, ഡോ. മാളവിക ബിന്നി, ഡോ. ടി ടി ശ്രീകുമാർ, ജയന്ത് എസ്. രാംതകെ, കെ ഇ എൻ, ഡോ. പി കെ പോക്കർ, ഡോ. ജയശീലൻ രാജ്, ഡോ. ശാലിനി വി.എസ്, രാജേഷ് കെ എരുമേലി, പൂർണിമ നിഷ, ശ്രുതി സി. ആർ, അഡ്വ. വിനോദ് പയ്യട, പി എസ് റംഷാദ്, കാർത്തിക എസ്, റെജിമോൻ കുട്ടപ്പൻ, ദിനു വെയിൽ, കെ സന്തോഷ് കുമാർ, ഇ.കെ.ദിനേശൻ, ഒ പി രവീന്ദ്രൻ, കെ കണ്ണൻ എന്നിങ്ങനെ 21 പേർ കൃത്യമായ  ഇടപെടൽ ഈ വിഷയത്തിൽ  നടത്തിയിരിക്കുന്നത്.

പുസ്തകത്തിലെ ഏറ്റവും ഹൃദയസ്പർശിയുമായ ലേഖനങ്ങളിലൊന്നാണ് രോഹിത് വെമുലയുടെ അമ്മ രാധിക വെമുലയുടെ "മനസ്സിലെ മുറിവുകളെ നീറ്റുന്നു, ഈ മരണം" എന്ന കുറിപ്പ്. മകനെ നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരു അമ്മയുടെ വേദനയിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന മനുഷ്യത്വത്തിന്റെ ശബ്ദമാണത്. "എനിക്ക് നിശ്ശബ്ദയായി ഇരിക്കാനാവില്ല" എന്ന അവരുടെ വാക്കുകൾ ഒരു അമ്മയുടെ നിലവിളിയോടൊപ്പം, അനീതിക്കെതിരെ സമൂഹം മൗനം പാലിക്കരുതെന്ന ശക്തമായ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലുമാണ്. നിതിൻ രാജിന് നീതി ലഭിക്കണമെന്ന അവരുടെ ആഹ്വാനം ജാതിവെറിയും സ്ഥാപനങ്ങളുടെ അനീതിയും മൂലം ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയും ഇനി ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുത്തരുതെന്ന മനുഷ്യാവകാശത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ആവശ്യമാണ്.  ഈ പുസ്തകത്തിലെ ആദ്യ ലേഖനത്തിലൂടെ ധാർമിക ശക്തിയെ കൂടുതൽ ഉറപ്പിക്കുന്ന സാക്ഷ്യമായി രാധിക വെമുലയുടെ ഈ വാക്കുകൾ മാറുന്നു.

'നിതിൻ രാജ് ഒരു അപവാദമല്ല അവർക്കെതിരായി തന്നെ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യപ്പെട്ട ഒരു വ്യവസ്ഥിതിയുടെ ഇരകളായ ദളിത് വിദ്യാർഥികളുടെ നാമപട്ടികയിലെ ഏറ്റവും പുതിയ കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ മാത്രമാണ്. ഓരോ നിതിൻ രാജും അവരുടെ ജാതി യോഗ്യതാ കഥകൾക്ക് വെല്ലുവിളിയാണ്. ഓരോ പായൽ തദ്വിയും ദളിത് കാര്യക്ഷമതയില്ലായ്മയെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ ആഖ്യാനത്തിന് ഒരു അടിയാണ്. ഓരോ രോഹിത് വെമൂലയും അവരുടെ ജാതി ആധിപത്യത്തിന് ഒരു പ്രഹരമാണ്. ജാതി ചിന്താഗതിക്കാരായ അധ്യാപകർക്കറിയാം അവർ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ വ്യക്തിഗത സ്വപ്നങ്ങൾ കീറിമുറിക്കുക മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ദളിത് ഉന്നമനത്തിന്റെ സാധ്യതയെ തന്നെ ചിട്ടയായി ഇല്ലാതാക്കുക കൂടിയാണെന്ന് 'ജാതി കരിക്കുലം എന്ന പാഠത്തിൽ ഡോ. മാളവിക ബിന്നി എഴുതുന്നു.

ഈ വരികൾക്കിടയിലൂടെ വായിക്കുമ്പോൾ, ഒരു വ്യക്തിയുടെ മരണത്തെ ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവമായി കാണാതെ, വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ ജാതിവിവേചനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഗുരുതരമായ സാമൂഹിക വിമർശനമായാണ് ഡോ. മാളവിക ബിന്നി അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. നിതിൻ രാജ്, രോഹിത് വെമുല, പായൽ തദ്വി തുടങ്ങിയ പേരുകൾ ഇവിടെ ഓരോ വ്യക്തികൾ മാത്രമല്ല, അവസരസമത്വത്തിനായി പോരാടുന്ന ചരിത്രപരമായി അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങളുടെ പ്രതീകങ്ങളെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസം സാമൂഹിക മുന്നേറ്റത്തിനും ആത്മാഭിമാനത്തിനും ഏറ്റവും വലിയ വഴിയാണെന്ന തിരിച്ചറിവുള്ളതിനാലാണ് ജാതിവിവേചനം പലപ്പോഴും സ്ഥാപനങ്ങളുടെ അകത്തളങ്ങളിൽ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കുന്നതെന്ന വാദമാണ് ഈ ഭാഗം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്.

"സവർണ്ണ ഭരണവ്യവസ്ഥയുടെ കൊലപാതകങ്ങൾ" എന്ന ലേഖനത്തിൽ ഡോ. ടി.ടി. ശ്രീകുമാർ നിതിൻ രാജിന്റെ മരണത്തെ ഒരു വ്യക്തിയുടെ ആത്മഹത്യയായി കാണുന്നില്ല; മറിച്ച് വിവേചനവും അപമാനവും സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നിശ്ശബ്ദതയും ചേർന്ന് ആസൂത്രിതമായി സൃഷ്ടിച്ച ഒരു സാമൂഹിക കൊലപാതകമായാണ് വായിക്കുന്നത്. ഒരു ദിവസം കൊണ്ടുണ്ടായ ദുരന്തമല്ല ഇത്, മറിച്ച് നിരന്തരമായ അധിക്ഷേപങ്ങളുടെയും ഒറ്റപ്പെടുത്തലുകളുടെയും ഫലമാണെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾ അറിവും സ്വാതന്ത്ര്യവും അനുഭവിക്കേണ്ട ക്ലാസ് മുറികൾ തന്നെ ഭയത്തിന്റെയും അപമാനത്തിന്റെയും ഇടങ്ങളായി മാറുമ്പോൾ, വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യം തന്നെ തകർന്നുപോകുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഇത്തരം മരണങ്ങൾ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാൻ പ്രതിഷേധങ്ങൾ മാത്രം പോരെന്നും, വിവേചനത്തിനെതിരെ ശക്തമായ നിയമപരമായ സംരക്ഷണവും വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഘടനാപരമായ പരിഷ്കാരങ്ങളും സമത്വബോധം വളർത്തുന്ന സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളും അനിവാര്യമാണെന്ന സന്ദേശമാണ് ഈ ലേഖനം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്. വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനത്തോടും സമൂഹത്തോടും ഉന്നയിക്കുന്ന ശക്തവും ധാർമികവുമായ ചോദ്യമാവുന്നുണ്ട് ഈ വാക്കുകൾ.

"ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ജാതിവിവേചനം തടയാൻ രോഹിത് ആക്ട് നടപ്പാക്കുക" എന്ന ജയന്ത് എസ്. രാംതകെയുടെ ലേഖനം, വിവേചനത്തിനെതിരായ പോരാട്ടം കേവലം പരാതികൾ സ്വീകരിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങളോ ഹെൽപ്ലൈനുകളോ രൂപീകരിക്കുന്നതിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ലെന്ന് ശക്തമായി ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യമില്ലാത്ത ക്യാമ്പസുകൾ യഥാർഥത്തിൽ എല്ലാവരേയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വിദ്യാഭ്യാസ ഇടങ്ങളാകില്ലെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരീക്ഷണം, സമത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അടിസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയ ചോദ്യമാണ് ഉയർത്തുന്നത്. വിവേചനത്തെ തടയാൻ ശിക്ഷാനടപടികൾ മാത്രം മതിയാകില്ലെന്നും, തുല്യ പ്രാതിനിധ്യവും നിയമപരമായ സംരക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കുന്ന ഘടനാപരമായ മാറ്റങ്ങളിലൂടെയാണ് വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ യഥാർഥ ജനാധിപത്യ ഇടങ്ങളായി മാറുകയെന്നും ഈ ലേഖനം ശക്തമായി വാദിക്കുന്നു.

കെ.ഇ.എൻ. എഴുതിയ 'അവയവദാനവും അയിത്താചരണവും', 'ജാതി: തലയും വാലും' എന്നീ രണ്ട് ലേഖനങ്ങൾ ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ ആശയപരമായ കരുത്തിനെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലാക്കുന്നു. ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യ മനുഷ്യശരീരത്തിന്റെ അതിരുകൾ മറികടന്നിട്ടും മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ കുടിയിരിക്കുന്ന ജാതി എന്ന വിഷത്തെ മറികടക്കാൻ സമൂഹത്തിന് ഇന്നും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്ന വൈരുദ്ധ്യമാണ് ആദ്യ ലേഖനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്. അവയവം സ്വീകരിക്കാൻ ജാതി തടസ്സമല്ലെങ്കിൽ, ഒപ്പം ജീവിക്കാനും ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും വിവാഹം കഴിക്കാനും ജാതി തടസ്സമാകുന്നതെന്തുകൊണ്ടാണെന്ന അടിസ്ഥാന ചോദ്യമാണ് കെ.ഇ.എൻ. ഉയർത്തുന്നത്. 'ജാതി: തലയും വാലും' എന്ന ലേഖനത്തിൽ കേരളം സ്വയം അവകാശപ്പെടുന്ന പുരോഗമനബോധത്തെയും സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യത്തെയും അദ്ദേഹം നേർക്കുനേർ നിർത്തുന്നു. ജാതിവിരുദ്ധവും മതനിരപേക്ഷവുമായ കേരളം എന്ന സ്വപ്നത്തിനും, ജാതിയെ വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ആഘോഷിക്കുകയും സ്ഥാപനവൽക്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഇന്നത്തെ യാഥാർഥ്യത്തിനും ഇടയിലുള്ള വിടവാണ് ഈ ലേഖനം തുറന്നുകാട്ടുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഈ രണ്ട് ലേഖനങ്ങളും സംഭവങ്ങളെ വിലയിരുത്തുക മാത്രമല്ല, ജാതിയെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ ധാരണകളെ പുനഃപരിശോധിക്കാൻ വായനക്കാരനെ നിർബന്ധിക്കുന്ന ശക്തമായ സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളായി മാറുന്നു.

ഡോക്ടർ പി.കെ. പോക്കറുടെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ ജാതിവ്യവസ്ഥയും ക്യാമ്പസ് രാഷ്ട്രീയവും നമ്മുടെ സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി ഗൗരവകരമായ ചില തിരിച്ചറിവുകളാണ് നൽകുന്നത്. ശുദ്ധി-അശുദ്ധി സങ്കൽപ്പങ്ങളിൽ അടിയുറച്ച വർണ്ണ-ജാതി വ്യവസ്ഥ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം തുല്യതയും മാനവികതയും അസാധ്യമാണെന്നും, ജാതിക്കൊലകളും ക്യാമ്പസുകളിലെ മരണങ്ങളും ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവങ്ങളല്ല, മറിച്ച് വ്യവസ്ഥാപിത അടിച്ചമർത്തലുകളുടെ ബാക്കിപത്രമാണെന്നും ഈ വരികൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ശാരീരികമായി ജീവിച്ചിരുന്നിട്ടും ജാതിമതിലുകൾക്കുള്ളിൽ ശ്വാസം മുട്ടിക്കഴിയുന്നവരുടെ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ സമൂഹം കാണാതെ പോകുന്നുണ്ട്. അതിനാൽ, ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ സ്വാധീനത്തിൽ നിന്നും ക്യാമ്പസുകളിലെ വിദ്യാഭ്യാസത്തെ മോചിപ്പിക്കുക വഴി മാത്രമേ ആരോഗ്യകരമായ ഒരു പഠനാന്തരീക്ഷവും മികച്ച സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളും രൂപപ്പെടുകയുള്ളൂ എന്നും, ഇതിനായി ക്യാമ്പസുകളിലെ അടിച്ചമർത്തലിന്റെ സാംസ്കാരിക സാഹചര്യമാണ് ആദ്യം മാറേണ്ടതെന്നും ഈ അപഗ്രഥനം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

"അംബേദ്കറുടെ രാഷ്ട്രീയ ദർശനവും ജനാധിപത്യത്തിൻ്റെ പരിമിതികളും"
എന്ന ശീർഷകത്തിൽ ഡോക്ടർ ജയശീലൻ രാജ് എഴുതിയ ലേഖനത്തിൽ ബി.ആർ. അംബേദ്കറുടെ രാഷ്ട്രീയ ദർശനത്തെ അപഗ്രഥിക്കുമ്പോൾ ഏതെങ്കിലും ഒരു പ്രത്യേക നിലപാട് മാത്രം അടർത്തിമാറ്റി പരിശോധിക്കുന്നത് ശരിയല്ല, മറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയങ്ങളെ സമഗ്രമായി കാണേണ്ടതുണ്ടെന്ന് വാദിക്കുന്നു. അംബേദ്കറുടെ രാഷ്ട്രീയ ദർശനം പൂർണ്ണമായും ജനാധിപത്യത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമാണ്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥ ജനാധിപത്യം സമൂഹത്തിൽ യാഥാർത്ഥ്യമാകണമെങ്കിൽ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത ജാതിവിരുദ്ധ നിലപാടുകൾ സ്വീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതുപോലെ, ജാതിനിർമ്മാർജ്ജനം സാധ്യമാകണമെങ്കിൽ ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്ന ജാതിയുടെ തുടർച്ചകളും സ്വാധീനങ്ങളും പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ടെന്നും ഈ ലേഖനം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

"അറിവിൻ്റെ അറവുശാലകൾ" എന്ന ഡോ.ശാലിനി വി.എസ് എഴുത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ, ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ വികസന മാനദണ്ഡം സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും ദുർബലരായ മനുഷ്യരുടെ അവസ്ഥയിലൂടെയാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടേണ്ടത് എന്ന ജോൺ റോൾസിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് ഇവിടെ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ, സമ്പന്ന-വർണ്ണ താൽപ്പര്യങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായി വികസനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുകയും അടിസ്ഥാനവർഗ്ഗത്തെ പരിമിതികളിൽ തളച്ചിടുകയും ചെയ്യുന്ന ഭരണകൂട നയങ്ങളാണ് നിലവിലുള്ളത്. ഇതിന്റെ ഫലമായി ദളിത്, ആദിവാസി, ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗങ്ങൾക്ക് നീതി എന്നത് അകന്നുനിൽക്കുന്ന ഒന്നായി മാറുന്നു. ഏത് ദിശയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞാലും വഴിമുടക്കുന്ന ജാതിയെന്ന നികൃഷ്ട ജീവിയെ ഉൻമൂലനം ചെയ്യാതെ യാതൊരുവിധ രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക പരിഷ്കരണങ്ങളും സാധ്യമല്ലെന്ന ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കറിന്റെ ദാർശിക മുന്നറിയിപ്പ് ഈ സന്ദർഭത്തിൽ അതീവ പ്രസക്തമാണ്. അതിനാൽ, ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ ചൂഷണങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതരായി, ആത്മാഭിമാനത്തോടെയുള്ള ജീവിതവും ജനാധിപത്യ അവകാശങ്ങളും നേടിയെടുക്കാൻ പീഡിത ജനവിഭാഗങ്ങൾ പ്രബുദ്ധതയും അടിയുറച്ച ആത്മവിശ്വാസവും കൈമുതലാക്കി ശക്തമായി മുന്നോട്ടുവരേണ്ടതുണ്ട് എന്ന് ഈ ലേഖനം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

"കേരളത്തിലെ വിദ്യാഭ്യാസ കോളനികൾ" എന്ന ലേഖനത്തിൽ രാജേഷ് കെ. എരുമേലി കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക പുരോഗതിയെക്കുറിച്ചുള്ള പൊതുബോധത്തെയും വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ യാഥാർഥ്യത്തെയും നേർക്കുനേർ നിർത്തുകയാണ്. നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനങ്ങളും സാമൂഹിക പരിഷ്കാരങ്ങളും ജാതിവ്യവസ്ഥയെ ശക്തമായി ചോദ്യം ചെയ്തിട്ടും, അതിന്റെ വേരുകൾ ഇന്നും സമൂഹത്തിലും വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും ആഴത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. മധുവും കെവിനും രോഹിത് വെമുലയും നിതിൻ രാജും വ്യത്യസ്ത സാഹചര്യങ്ങളിലെ ഇരകളാണെങ്കിലും, അവരെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത് സാമൂഹിക അസമത്വത്തിന്റെ ഒരേ ഘടനയാണ്. ജനാധിപത്യത്തിന്റെയും സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിന്റെയും ഇടങ്ങളാകേണ്ട സ്കൂളുകളും കോളേജുകളും സർവകലാശാലകളും പലപ്പോഴും ജാതിവിവേചനത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മവും അദൃശ്യവുമായ രൂപങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഇടങ്ങളായി മാറുന്നുവെന്ന വിരോധാഭാസം ഈ ലേഖനം തുറന്നുകാട്ടുന്നു.

"മറവിയിൽ ഉപേക്ഷിക്കരുത് നിതിൻ രാജിനെ" എന്ന പൂർണിമ നിഷയുടെ ലേഖനം, ഒരു മരണത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ കാരണങ്ങളെ എങ്ങനെ സമൂഹം ബോധപൂർവം മറച്ചുവയ്ക്കുന്നുവെന്നതിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ രാഷ്ട്രീയമാണ് തുറന്നുകാട്ടുന്നത്. സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരിക്കാം; എന്നാൽ അതിനെ മാത്രം ഉയർത്തിക്കാട്ടി ജാതിപീഡനത്തിന്റെ യാഥാർഥ്യത്തെ മറച്ചുപിടിക്കുന്നത് അനീതിയെ സാധാരണവൽക്കരിക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക തന്ത്രമാണെന്ന് ലേഖിക ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ഇത്തരം ആഖ്യാനങ്ങൾ സത്യത്തെ നേരിട്ട് നിഷേധിക്കുന്നില്ല; മറിച്ച് അതിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവിനെ മാറ്റി പൊതുജനശ്രദ്ധയെ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് തിരിച്ചുവിടുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. അങ്ങനെ ജാതി എന്ന ഘടനാപരമായ പ്രശ്നം അദൃശ്യമായി മാറുകയും, നീതിക്കായുള്ള ആവശ്യവും ദുർബലമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, നിതിൻ രാജിനെ മറക്കാതിരിക്കുക എന്നത് ഒരു വ്യക്തിയെ മാത്രം ഓർക്കുക എന്നതല്ല; അനീതിയെ മറച്ചുവയ്ക്കുന്ന നിശ്ശബ്ദതയെയും വ്യാജ ആഖ്യാനങ്ങളെയും തിരിച്ചറിയുകയും അതിനെതിരെ ജാഗ്രത പുലർത്തുകയും ചെയ്യുക എന്ന സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തമാണെന്ന് ഈ ലേഖനം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

"ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം ഉന്നതകുലജാതർക്കു മാത്രമോ? – നിതിൻ രാജിൻ്റെ മരണം ഉന്നയിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ" എന്ന ലേഖനത്തിൽ ശ്രുതി സി.ആർ. നിതിൻ രാജിന്റെ മരണത്തെ ഒരു ഒറ്റപ്പെട്ട ദുരന്തമായി കാണാതെ, ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ ഘടനാപരമായ അസമത്വങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് വിശകലനം ചെയ്യുന്നത്. ജാതിവിവേചനം അവസാനിപ്പിക്കണമെങ്കിൽ കുറ്റക്കാർക്കെതിരായ നടപടികൾ മാത്രം മതിയാകില്ലെന്നും, ജാതിയെ നിലനിർത്തുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളെയാകെ ജനാധിപത്യവൽക്കരിക്കുന്ന സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ ഇടപെടലുകൾ അനിവാര്യമാണെന്നും ലേഖിക ഊന്നിപ്പറയുന്നു. അതോടൊപ്പം, പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വിദ്യാർഥികൾക്ക് ലഭിക്കേണ്ട സ്കോളർഷിപ്പുകളും അലവൻസുകളും മാസങ്ങളോളം തടഞ്ഞുവയ്ക്കുന്നത് വെറും ഭരണപരമായ വീഴ്ചയല്ല, വിദ്യാഭ്യാസാവകാശത്തെ തന്നെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്ന അനീതിയാണെന്നും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

"ജാതിയുടെ പുഴുക്കൾ നുരയുന്ന നവകേരളം"  ഡോ. വിനോദ് പയ്യട എഴുതിയ ലേഖനമാണ്. കേരളം സ്വയം നിർമ്മിച്ച പുരോഗമനത്തിന്റെ പ്രതിച്ഛായയെ വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കുന്നു. സാമൂഹിക പുരോഗതിയുടെയും ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെയും ഭാഷയിൽ ജാതി പലപ്പോഴും അദൃശ്യവൽക്കരിക്കപ്പെടുന്നുവെന്നും, അതുകൊണ്ടുതന്നെ ദളിത്-ആദിവാസി സമൂഹങ്ങളുടെ അവകാശവാദങ്ങൾ പോലും നീതിയുടെ ആവശ്യമായി കാണാതെ യാചനയായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. നിതിൻ രാജിന്റെ മരണം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ദുരന്തം മാത്രമല്ല; ജാതിമേൽക്കോയ്മയെ പുതിയ രൂപങ്ങളിൽ പുനരുത്പാദിപ്പിക്കുന്ന സാമൂഹിക-സ്ഥാപനപരമായ വ്യവസ്ഥയുടെ പ്രകടനമാണെന്ന ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ വായനയാണ് ഈ ലേഖനം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ജാതിയെ ചരിത്രത്തിന്റെ അവശിഷ്ടമായി കാണാതെ, ഇന്നും നമ്മുടെ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളെയും സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളെയും സ്വാധീനിക്കുന്ന സജീവമായ അധികാരഘടനയായി തിരിച്ചറിയാൻ ഈ ലേഖനം വായനക്കാരെനിർബന്ധിക്കുന്നു.

"ഉറങ്ങുന്ന നീതി, ഉണരാത്ത സർക്കാറുകൾ" എന്ന കുറിപ്പിൽ പി. എസ്. റംഷാദിൻ്റെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ, വിദ്യാർത്ഥികളുടെ സുരക്ഷയെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമായി കാണേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ശക്തമായി ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. പഠിക്കാനും വളരാനുമായി എത്തുന്ന ക്യാമ്പസുകൾ ഭയത്തിന്റെയും അക്രമത്തിന്റെയും ഇടങ്ങളായി മാറുന്നത് ഒരു ജനാധിപത്യ സമൂഹത്തിന് അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന് ലേഖനം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. മോഷണം, ആക്രമണം, ലൈംഗികാതിക്രമം, വിവേചനം തുടങ്ങിയ സംഭവങ്ങൾ ഒറ്റപ്പെട്ട കുറ്റകൃത്യങ്ങളല്ല, സുരക്ഷിതമായ വിദ്യാഭ്യാസാന്തരീക്ഷം ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ സ്ഥാപനങ്ങളും ഭരണകൂടവും പരാജയപ്പെടുന്നതിന്റെ സൂചനകളാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ക്യാമ്പസ് സുരക്ഷ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ വ്യക്തിപരമായ ജാഗ്രതയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങേണ്ടതല്ല; ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഭരണസംവിധാനവും ഫലപ്രദമായ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളും പരാതികൾക്ക് സമയബന്ധിതമായ പരിഹാരവും ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് സർക്കാരിന്റെയും വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും കടമയാണ്. വിദ്യാർത്ഥികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ വീഴ്ച വരുത്തുന്ന ഒരു സമൂഹത്തിന് വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ പുരോഗതിയെക്കുറിച്ച് അഭിമാനിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന ശക്തമായ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ് ഈ ലേഖനം.

'ജാതിവെറിക്ക് ഇരയായി കേരളത്തിൽ ആത്മഹത്യ ചെയ്ത ആദ്യത്തെ ആളല്ല നിതിൻ രാജ്. കഴിഞ്ഞ 10 വർഷത്തിനിടെ കേരളത്തിലെ ക്യാമ്പസുകളിൽ പത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികൾ ആത്മഹത്യ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ജാതിവിവേചനം മുതൽ മാനേജ്മെന്റുകളുടെ പീഡനവും സഹവിദ്യാർത്ഥികളുടെ ക്രൂരതകളുമൊക്കെയാണ് ഈ വിദ്യാർത്ഥികളെ ജീവനൊടുക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഈ ആത്മഹത്യകൾക്ക് ഉത്തരവാദികളായി ആരോപിക്കപ്പെട്ട ആരെങ്കിലും ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ? ഏതെങ്കിലും കേസുകളിൽ അന്വേഷണം പൂർത്തീകരിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന പ്രസക്തമായ ചോദ്യം, ജിഷ്ണു പ്രണാേയ് മുതൽ നിതിൻ രാജ് വരെ ; വിദ്യാർത്ഥികളെ കൊല്ലുന്ന കലാലയങ്ങൾ എന്ന ലേഖനത്തിൽ കാർത്തിക എസ് ഉന്നയിക്കുന്നുണ്ട്. നമ്മുടെ വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനത്തിന്റെ മനസ്സാക്ഷിയോടാണ് ആ ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നത്. ഓരോ മരണവും ഒറ്റപ്പെട്ട ദുരന്തമല്ല, മറിച്ച് ജാതിവെറിയും സ്ഥാപനങ്ങളുടെ അനാസ്ഥയും അധികാരത്തിന്റെ നിശ്ശബ്ദതയും ചേർന്ന് സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക പരാജയത്തിന്റെ തെളിവാണെന്നും അവർക്ക് കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്നു.

"വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനമൊരുക്കുന്ന കൊലക്കയറുകൾ" എന്ന റെജിമോൻ കുട്ടപ്പന്റെ ലേഖനം, നിതിൻ രാജിന്റെ മരണത്തെ ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതദുരന്തമായി മാത്രം കാണാതെ, ഇന്ത്യൻ വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനത്തിന്റെ ഘടനാപരമായ പരാജയത്തിന്റെ തെളിവായാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. പട്ടികജാതി–പട്ടികവർഗ്ഗ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഇന്നും വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ജീവിക്കാനും പഠിക്കാനും സ്വന്തം ആത്മാഭിമാനം സംരക്ഷിക്കാനും പോരാടേണ്ടി വരുന്ന സാഹചര്യം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, കേരള മോഡലിന്റെയോ ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെയോ വിജയത്തെ ആഘോഷിക്കാൻ നമുക്ക് ധാർമികമായ അവകാശമില്ലെന്ന് ലേഖകൻ ധീരമായി ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഈ കുറിപ്പിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത്,, ജാതിവിവേചനത്തെ ഏതാനും വ്യക്തികളുടെ തെറ്റായ പെരുമാറ്റമായി ചുരുക്കാതെ, അത് വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും ഭരണസംവിധാനങ്ങളുടെയും സാമൂഹിക അധികാരഘടനകളുടെയും ഭാഗമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു വ്യവസ്ഥാപിത പ്രശ്നമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നതിലാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഒരു സംഭവത്തിനുശേഷം അന്വേഷണ കമ്മീഷനുകൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതും അനുശോചനങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതും മാത്രം പരിഹാരമാകില്ലെന്ന് ലേഖനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഭരണഘടന ഓരോ പൗരനും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ആത്മാഭിമാനവും സമത്വവും അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശവും യാഥാർഥ്യമാക്കാൻ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ആദ്യം മാറേണ്ടതുണ്ടെന്ന സന്ദേശമാണ് ഈ ലേഖനത്തിന്റെ കാതൽ.

"തകർക്കാനാവാത്ത തത്വചിന്തയും തലയെടുപ്പും"  ദിനു വെയിലിന്റെ ലേഖനം, രോഹിത് വെമുലയുടെ വാക്കുകളിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് നിതിൻ രാജിന്റെ മരണത്തിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ, അത് വ്യക്തികളുടെ ദുരന്തങ്ങളെക്കാൾ വലിയൊരു സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യത്തെയാണ് അനാവരണം ചെയ്യുന്നത്. രോഹിത് വെമുല, പായൽ തദ് വി, ദർശൻ സോളങ്കി, ഫാത്തിമ ലത്തീഫ്, നിതിൻ രാജ് തുടങ്ങി വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ സ്വപ്നങ്ങളുമായി ക്യാമ്പസുകളിലേക്ക് കടന്നുചെന്ന നിരവധി വിദ്യാർഥികൾ ജീവനറ്റ ശരീരങ്ങളായി മടങ്ങിവന്നത് യാദൃശ്ചിക സംഭവങ്ങളല്ലെന്ന് ലേഖനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ അറിവിന്റെയും വിമോചനത്തിന്റെയും ഇടങ്ങളാകേണ്ടതിനുപകരം, ദളിത്-ആദിവാസി-പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളിലെ വിദ്യാർഥികളെ നിശ്ശബ്ദരാക്കുകയും ഒറ്റപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഘടനാപരമായ വിവേചനത്തിന്റെ ഇടങ്ങളായി മാറുമ്പോൾ, അത് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഗുരുതരമായ പരാജയമാണ്. നിതിൻ രാജിന്റെ മരണത്തെ മുൻനിർത്തി  ലേഖകൻ ഉയർത്തുന്ന ചോദ്യം വ്യക്തമാണ്, 'വിദ്യാർഥികളെ കൊല്ലുന്നത് വ്യക്തികളാണോ, അതോ അവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ട ഒരു സാമൂഹിക-സ്ഥാപനപരമായ വ്യവസ്ഥയാണോ?'

"രോഹിത് വെമുല ബിൽ കർണാടക സർക്കാർ അംഗീകരിച്ചു; കേരളം എന്ന് നടപ്പാക്കും?" എന്ന കെ. സന്തോഷ് കുമാറിന്റെ ലേഖനം, നിതിൻ രാജിന്റെയും രോഹിത് വെമുലയുടെയും മരണങ്ങളെ അനുസ്മരിക്കുന്നതിൽ ഒതുങ്ങാതെ, ഇത്തരം ദുരന്തങ്ങൾ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാൻ നിയമപരമായ ഇടപെടലുകളുടെ അനിവാര്യതയാണ് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്. ജാതിവിവേചനത്തിനും പീഡനത്തിനും വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളെ ഉത്തരവാദികളാക്കുകയും കർശനമായ ശിക്ഷാവ്യവസ്ഥകൾ കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്യുന്ന രോഹിത് വെമുല ബിൽ, ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ ജാതിവിരുദ്ധ പോരാട്ടത്തിലെ സുപ്രധാന നിയമനിർമാണശ്രമമാണെന്ന് ലേഖകൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. എന്നാൽ, ഒരു നിയമം പാസാക്കുക മാത്രമല്ല പ്രധാനം; അതിന്റെ ആത്മാവ് സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്തിലും ഭരണസംവിധാനത്തിലും പ്രതിഫലിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന സന്ദേശവും ഈ ലേഖനം നൽകുന്നു. കേരളം പുരോഗമന സമൂഹമെന്ന അവകാശവാദം ഉയർത്തുമ്പോൾ, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ജാതിവിവേചനത്തിനെതിരെ ഇത്തരത്തിലുള്ള ശക്തമായ നിയമനിർമാണത്തിന് തയ്യാറാകുമോ എന്ന നിർണായകമായ ചോദ്യവും അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആശങ്കയിലുണ്ട്.

"ജാതിക്കൊല ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്ന പ്രബുദ്ധത" എന്ന ഇ.കെ. ദിനേശന്റെ ലേഖനം, നിതിൻ രാജിന്റെ മരണത്തെ ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവമായി കാണാതെ ഇന്ത്യയിലെ ജാതി-രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ വിശാലമായ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വായിക്കുകയാണ്. മണ്ഡൽ കമ്മീഷനുശേഷം സാമൂഹിക നീതിയുടെയും അംബേദ്കർ ചിന്തയുടെയും ഉയർച്ച സവർണ്ണ ആധിപത്യത്തെ ചോദ്യം ചെയ്തപ്പോൾ ഉണ്ടായ പ്രതിരോധത്തിന്റെ തുടർച്ചയാണ് ഇത്തരം സംഭവങ്ങളെന്ന് അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, നിതിൻ രാജിന്റെ മരണം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ദുരന്തം മാത്രമല്ല, സമത്വത്തിനും ജനാധിപത്യത്തിനും എതിരായ സാമൂഹിക അക്രമത്തിന്റെ പ്രകടനമാണെന്ന ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ വായനയാണ് ഈ ലേഖനം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്.

ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ അവസാനതാളുകളിൽ ഒ.പി. രവീന്ദ്രനും കെ. കണ്ണനും തമ്മിലുള്ള അഭിമുഖം ഒരു നിർണായകമായ ചോദ്യത്തിന് മുന്നിൽ നമ്മെ നിർത്തുന്നു. നിതിൻ രാജിന്റെ മരണം ഒരു വാർത്തയായി അവസാനിക്കാതിരിക്കാൻ സമൂഹം എന്ത് ചെയ്യണം? അതിനുള്ള ഉത്തരവും ഈ സംഭാഷണം തന്നെയാണ് നൽകുന്നത്. പ്രതിഷേധങ്ങൾ മാത്രം പോര, രോഹിത് വെമുല ആക്ട് പോലുള്ള നിയമനിർമാണങ്ങൾ നടപ്പാക്കണം. അതിലുപരി, ജാതിവിവേചനത്തിന്റെ പേരിൽ വിദ്യാർഥികൾ മരണപ്പെടുമ്പോൾ കുറ്റവാളികൾ നിയമത്തിന് മുന്നിൽ ഉത്തരവാദികളാകണം. എന്നാൽ, രജനി എസ് ആനന്ദ് മുതൽ രോഹിത് വെമുലയും നിതിൻ രാജും വരെയുള്ള സംഭവങ്ങളിൽ എത്ര അദ്ധ്യാപകർ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടു? എത്ര മാനേജ്മെന്റുകൾ നിയമനടപടി നേരിട്ടു? ഉത്തരം ഏറെ വേദനാജനകമാണ്—ആരും ഇല്ല. ഈ നിശ്ശബ്ദത തന്നെയാണ് ജാതിമേൽക്കോയ്മയുടെ ഏറ്റവും വലിയ സംരക്ഷണം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, നിതിൻ രാജിന്റെ മരണത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ നിരാശ മാത്രമല്ല, ഒരു ഘടനാപരമായ ജാതിവ്യവസ്ഥയാണ്. ഈ പുസ്തകം ആ മരണത്തെക്കുറിച്ച് വിലപിക്കുക മാത്രമല്ല ചെയ്യുന്നത്; ആ മരണത്തിന് ഉത്തരവാദിയായ സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥയെ പ്രതിക്കൂട്ടിൽ നിർത്തുകയാണ്. അതാണ് ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയവും ധാർമികവുമായ ശക്തി.

പുസ്തകം വായിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ നിതിൻ രാജ് എന്ന പേര് ഒരു വ്യക്തിയുടെ ഓർമയായി മാത്രം അവശേഷിക്കില്ല; നമ്മുടെ വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനത്തോടും സമൂഹത്തോടും നീതിയെക്കുറിച്ച് നിരന്തരം ചോദ്യം ഉയർത്തുന്ന ഒരു മനസ്സാക്ഷിയായി അത് നിലനിൽക്കും.

ഒരു കളക്ടീവ് പുസ്തകത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി അതിന്റെ വിഷയങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല, അതിന്റെ എഡിറ്റോറിയൽ ഇടപെടലിലും പ്രസാധകരുടെ നിലപാടിലുമാണ്. ഒരു എഡിറ്ററുടെ ദൗത്യം ലേഖനങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുക മാത്രമല്ല, കാലത്തിന്റെ മനസ്സാക്ഷിയെ രേഖപ്പെടുത്തുകയും അനീതികൾക്കെതിരെ ചിന്തയുടെ ഇടം സൃഷ്ടിക്കുകയും ഭാവിയോട് ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള രേഖകൾ അവശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ്. ആ ദൗത്യം ഇ.കെ. ദിനേശൻ ഈ പുസ്തകത്തിലൂടെ അത്യന്തം ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെയും വ്യക്തമായ നിലപാടോടെയും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ വിഷയം ഏറ്റെടുത്ത റാറ്റ് ബുക്സും അഭിനന്ദനമർഹിക്കുന്നു.

നിതിൻ രാജിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കുവേണ്ടി മാത്രമല്ല, ഇനി മറ്റൊരു നിതിൻ രാജ് ഉണ്ടാകാതിരിക്കണമെങ്കിൽ സമൂഹം ചിന്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ആ ചിന്തയ്ക്ക് തുടക്കമിടാൻ ഈ പുസ്തകം കൂടുതൽ വായനക്കാരിലേക്ക് എത്തട്ടെ. വായിക്കപ്പെടട്ടെ, ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടട്ടെ, നമ്മുടെ സമൂഹത്തെ കൂടുതൽ നീതിയുടെയും സമത്വത്തിന്റെയും മനുഷ്യാന്തസ്സിന്റെയും വഴിയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഒരു സാംസ്കാരിക ഇടപെടലായി മാറട്ടെ

ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത ജാതിയെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുന്ന പുസ്തകം നിതിൻരാജ് ജാതി ഇപ്പോൾ ഓർഡർ ചെയ്യൂ